ŞAHZODƏ VƏ ALƏJEN

ƏĞILON BAXŞƏ
  
Həvuşi hədiyə

      Ruji vişədə qləy siyo həvuş de qləy sipiyə həvuşi kulon jiyədə budiyəndı vitedəbin.
Əvon ıştə rujon kulə bınonədə de hənək kardey dəvonedəbin.
Sipiyə həvuş ijənən kulə bınonədə pevaşteyədə vində ki, doy xıçəsə qləy sambuə bə co sambuə fındıx
hədiyə doydə. Sipiyə həvuş sambuəku xəbə səydə:
- Ha sambuə boliya, tı hejo ıştə pəydo kardə fındıxi vardəş doydəş bəqlə sambuə. Boçi?
- Bə səbəb ki, əmə dustimon. Duston bəpe bə iyəndı hədiyə bıdən.
- Haa.
Sipiyə həvuş nışte kuli bınədə, dəmande çə sambuə votə sıxani fiki karde. Bı dəmədə siyo həvuş vite-vite
oməy, okuəşe ıştən bəy, vote boy hənəkkəmon. Əmo, sipiyə həvuş çı vırəku nılıvəy. Siyo həvuşi çəyku xəbə səşe:
- Bətı çıç bıə? Boçi bo hənək karde omedəni.?
- Piyedənime.
- Boçi?
- Bə hisob ki, tı çımı dust niş. Duston bə iyəndı hədiyə doydən. Tı ısə boy bəmı hiç vaxti hədiyə doə ni.
pərt-pərti ıştə quşonıjən, çaşonjən vi karde.
- Çok, həni azən bətı hədiyə bədom. Bıvotə hələ, çiçı piyedə?
- Bəmı hədiyə bədoş?
- Ha. Çiçı piyedə bıvot, azən botı əy hədiyə biyəm.
- Çok. Əmo jıqo bıbu, vişədə çəvədə hiçki bə kiysə hədiyə doəş nıbu. Har kəs çımı hədiyəku qəp bıjəno.
- Əv çiçe jəqo?
- Azən hələ zınedənim. Bəpe fik bıkəmon.
Əvon ve fikşon karde. Siyo həvuşi piyəşe bəy fındıx, fısdıx, sef, hındıl, kijə por, hətta pələnqi, hırsi dandoni hədiyə bıdə. Əmo sipiyə həvuş demon hiç qılə rozi nıbe, votışe:
- Mivon həməkəs bə iyəndı hədiyə doydə. Poron pərəndon həməyədə heste, dandonən hırsiku iyən pələnqiku heste. Az jıqo qləy çiy piyedəme, çəvədə hiç kəsiku nıbu.
Əvon nıştin, ruji dırozi hədiyə fikşon karde, əmo hiçi pəydo kardeşon nıznəy. Şəv be. Deynənən qləy təpəsədə çı kuli bınədə nıştəbin, ğəhər kardedəbin. Bı dəmədə çı osmono qləy astovə de tovi saru epərəy. Imi vindencəği sipiyə həvuş şoy-şoyku ıştə vırəo pevaşte:
- Pəydo kardıme. Pəydo kardıme.
- Çiç? Çiç?
- Diyəkələ astovə pərəy, eqıne bə zəmin. Ə eqıniyə astovə pəydokə, biyə bomı. Çəvo hiç kəsiku ni.
- Çok, az ə astovə pəydo bəkam, bəvam. Bıdə har kəs bıvindo az həməysən çokə dustim.
Siyo həvuş sipiyə həvuşiku co be, bo astovə pəydo kardero səbəro be. Sıxanış doy ki, astovə pəydo nıkardə bə peşo onibəqarde. Xəyli ro şe. Bə şəv çı hağə həyvonon tarsiku niyo be-be şedəbe. De tobə rujobə ro kardışe. Həni vişəku beşəbe, həmoə zəmini dəvardedəbe. Iyo əv ve etyotin bəninbe, oxo hağə həyvonon əy qəte əznin. Əv de tovi vitedəbe.
Şəv eqıniyəbe, siyo həvuş hələən ro şedəbe, əmo, əv astovə pəydo karde zındənıbe. Əv fik karde-karde nışte çı qləy kuli bınədə, zındənıbe çiç bıkə. Bı dəmədə çı osmono qləyən astovə epərəy. Navədə qləy təpəsə hestbe. Siyo həvuş de şoy-şoy, tadibəsə budi təpəsə vite. Əv tarsedəbe ki, berdəm çəybənav kiysə ə astovə pebəqəte. Oxoy de tanqənəfəsi oməy beşe bə təpəsə. Iyo çənədə bınəvoən, astovə bəçəy çaş nıçiyəy. Iştən bəştə votedə:
- Ehh, ijənən kiykusə bə dumo mandim. Çımısən bənav peqətışone astovə. Isə az çiç bəkam?
Bı vaxtədə qləyən astovə osmono de tovi epərəy saru. Imi vində həvuş sıxanış doy ki, bı səfə ən sıftə astovə ıştən pəydo bəka. İjən əv budi astovə vite. Əmo çəy səy-səy karde hiç səmərə nıdoşe. Ha jıqo-jıqo həvuş hələ çand şəvən budi astovon vite.
Vişədə cali mandə sipiyə həvuş jıqo-jəqo nəvedəbe. Əv ve pərtbe. Bo hənək kardeyro dustış nıbe. Ğəmqin-ğəmqini vişədə qardedəbe. Çı siyo həvuşi roy çaş kardedəbe. Bə şəv osmonədə astovonən həni boəy mərağin nıbe. Hətta çı osmono astovon epəre vindeyədəən xunış siyo bedəbe, ıştə lıvon eloşkındəbe. Həni astovəş piyedənıbe.
Doy xıçəsə nıştə bayğuş əy jıqo ğəmqin vindeədə damə be:
- Ha həvuşa. Boçi jıqo ğəmqiniş?
- Çımı dust şə, azən boəy pəşi qətəme. – pərt-pərti cəvob doydə.
- Iştı dust boçi şə?
- Bomıro bo hədəyə varde şə. Duston bəyəndı bəpe hədiyə bıdənxo. Əmo az əy çand ruje əy bəçaşim, omedəni. Çimi qınon həmə çımıkuye. Əçəyku ve çətinə hədiyə piyəmbe. – bino kardə bəme.
- Əçəyku çiçı piyəy?
- Astovə. Votem bomı çı osmono eqınə astovə piyə. Piyedəmbe bəmı doə hədiyədə hiç kəsiku nıbu.
Mudrikə bayğuş sıre- sıre votışe:
- Həqiqətən tı əvı ve çətinə hədiyə dumo vığandə. Iştı vində ə astovon ve – ve diyəroədən. Har qılən qləy bayğuşi təmsil kardedə. Kenə qləy bayğuş mardedə, çəy astovə eqınedə, peqardə bedə çı pərəndə por, peşinedə bə məholi. Siyo həvuş hiç vaxti ə astovə pəydo karde əzıni.
Imi məsə sipiyə həvuş dəmandə bəme. Bayğuş ısə boy, ıştə sıxani dəvom kardedə:
- Dustəti iqlə de hədiyə doy bedəni. Əsl dust ıştı bədə rujədə ıştı toniku bıəkəse.
- Az həni hiç hədiyə piyedəmni, piyedəme çımı dust oqardo. – de purğıbo nıştedə kuli bınədə.
Yəvon, siyo həvuş hələən budi astovon vitedəbe, əmo pəydo karde zındənıbeki, zındənıbe. Əv ənə ro şəbe, oməbe rəsəbe bə dıyo kəno. Iştə umrədə dıyo nıvində həvuş ənə ovi vindeyədə heyronədəbe. Əv oməy mande lap çı ovi kənoədə. Əmo əv ve ğəm kəşedəbe. Bəştə dusti doə sıxani bə vırə rosne zındənıbe. Bı dəmədə çı ləpon jiyo qləy moy ıştə səş bekarde bə dim, votışe:
- Tı kiij?
- Az həvuşim. Tı kij?
- Azən moyim. Tı ıyo çiç kardəş?
- Bo astovə nəvedəm.
- Astovə?
- Ha.
Moy sırəy. Votişe:
- Astovə osmonədə bedə. Boəy zəminisə boçi nəvedəş?
- Az çı osmono eqıniyə astovəro nəvedəm.
- Çı osmono astovə eqınedəniki. Ə astovon əməhoə moyon təmsil kardedən. Kenə çəmənədə qləy marde, bəvədə çə astovonədə qləy eqınedə bə dıyo, qin bedə.
- Bəs az bəştə dustə həvuşi çı cəvob bədom? Həni əv demı dustiəti əkəni. – siyo həvuş de ğəmqini votedə.
- Boçi əv detı dust əbıni?
- Duston bə iyəndı hədiyə doəninin. Əy çımıku astovə piyəşe. Az əy pəydo nıkəm, boəy nıbam, bızın çokədust nim.
- Çokə dusti de hədiyə zınedənin. Çokə duston bəyəndı peştpur bəkəsonin. Tı çokə dust bənəbəyş, boəyro ənədə ro nəvoyş. Əvən çokə dustebo, tıni səbərəse.
- Rost votedə. Ve səğbi. Çı ımrujnəku tınən çımı dustiş.
Siyo həvuş bə moy ve səğbi vote bəpeştə, bəştə omə ro, bə peşo dəro qınedə. Şəv-ruj xəyli ro kardpeştə, oxoy oməy beşe bəştə jiyə vişə. Oməy rəsəy bəştə harujnə de sipiyə həvuşi hənək kardə kulon tono. Sipiyə həvuş əy vindeədə ve şo be. Vite-vite oməy siyo həvuşıj dəvənqo qəte, votışe:
- Az həni hədiyə - fılon piyedəmni. Həni hiçone məşi. Tı çımı ən çokə dustiş.
Siyo həvuş bı sıxani ve şo be. Peşo bəştə sə omə hali ğəziyonış bo sipiyə həvuşi votışe. Çə rujnəyku duston sərəsəyn ki, dustəti de hədiyə səydənin, de dılisoxtəti ğəzənc bedə.

Aytən Eyvazon,
Ənıvışt, şair.

"ALƏM" jurnali N: 1 (1) 2016

FUAD MONDİQOVIJ

ŞEDƏM HƏNİ

Oməym bıvindom ım dınyo,vindıme ne,
Jimon kardə zəmonə ni,nohəxe pe,
Həxi nomə qətəkəsi,kardedən ke,
Bıdə fərmon,şinə xıdo,bıbən mıni,
Çaşım roysə,lınqım poysə,şedəm həni.

Dıryə şavlo bə mod dəşə,lınqon sidən,
Yupkon bən kırt,luzon ojin,peşdon çidən,
Merdon ğəzənc kay zındənin,jenon kudən,
Ve odəmon sədə kılojon mandəni,
Çaçım roysə,lınqım poysə,şedəm həni.

Həyo-abru şə çı dasto,qucili bən,
Nomus,ğıryət zınedənin,qıyon pur bən,
Çı i luzo beşə əglon pəon co bən,
Oxo boçi jıqo dınyo vılo bəni,
Çaşım roysə,lınqım poysə,şedəm həni.

Ğoron,mizon be-be,tojə mizon obə,
Həxi çəşon arsi purin,nohəx,şobə,
Jimon karde əzınim yo,mı əy Tobə,
Çənə çımı sipyə koğəz siyo bəni,
Çaşım roysə,lınqım poysə,şedəm həni.

Fuad Mondiqovıj

ŞAİR MÜZƏFFƏR NƏSİRLİ

     Dəvardә әsri vistminә soron oxoyku tosbә siminә soron oxoy Tolışi tarıxәdә renosansə devır be. Siyasi, ekonomi iyәn mәdәni mühiti bә Tolışon imkonış doy ki, əvon ıştә mәdәniyәti omuton, bınıvışton, bә tojә nәslon bırosınon. Bı roәdә ve koon kardə ben: Tolışi mәktәbon oben, Tolışi rujnomon beşen, Tolışi teatr soxtә be, Tolışi folkloron qırdә kardә ben, Tolışi kitobon nıvıştә ben, çı dınyo yolә әsәron bә Tolışi zıvon peqordınyә ben. Imon çı Tolışi hestnıbeәdә yolә koon bin. Bıә roәdә Tolışi ğıryətmandә rüşonfikinә zoon Z. Әhmәdzodә, B. Mirsalayevi, M. Nәsirli, R. Kazımovi, Ş. Mürsәlovi, Ә. M. Quliyevi iyәn co Tolışә rüşonfikon şəv-rüj koon kardışone.
   Soron dəvardin. Kulok tәrsinә qıni. Bә Tolışi renosansı doә mühit dәqiş be. Bı roәdә koon vindә rüşinfikon veyni türmonәdә, sürqononәdә mardin, bə mandәkәsonәn jimonışon zәhәr karde. Әvonoşon iyәn çәvon kardә həmə koonışon doy yodo bekarde. Guya ki, Tolışi tarıxi jәqo qılə sәyifәş bənibən. Әncәx әvoni yodo bekarde piәkәson nıznoşone ki, әvon iyәn çәvon kardә koon tarixi rәfonәdә ıştә vıronoşon sә. İyәn yodoşon bekarde ki, çәvon bә renosansә devırdә Tolışi ruhədә perosniyә bə qıləy tojә nәsıl heste.
    İjәn soron dəvardin. Davardә әsri nәveminә soronәdә Sovetә ölkә vılo beәdә Tolış ıştı qıləy tojә renoesansi jidәbe. Im renosansi bә məydon bekardә kәson siminә soronәdә Tolışi ruhədә perosnә bıә nәsli perosnәyon bin. Im perosnәyon dıştә nәnә, inә, bobo, pıon nəğılon, boyation, şeeron yol bıәbin. Joğoәn, qıləy renosans şifahi formәdә nәsılonku bә nәsıl dәvoniyә bıәbe. Әncәx iyo qılə nırәsә ko hestbe. Tojә nәsıl iminə renosans devri rüşonfikon nomonış mәsәbe, çәvon kali әsәron, şeeron zındәbe. Әncәx әvoni “tarıxi rәfәo” evarde zındәnıbe. Tolışi tarıxi dımınə renosane devır devom kardә, әncәx Tolışon hәlәn ıştә iminə renosansa devri rüşonfikon zındәnin, çәvon kardә koon zındәnin, çәvon әsәron zındәnin. Im ruj çәvon nomi iyәn kali әsәron әncәx kali Tolış rüşonfikon zındәn.
Dəvardә әsri Tolışi rüşinfikon hәxәdә vey tәsüf ki, tosbә ısә qıləy elmi ko nıvıştә bıәni, elmi әsәron nıvıştә bıәnin. Çımi vey sәbәbon hestin. İyo әvoni mübahisә әkәnim. Im qıləy co mәğalә mövzuye. Әncәx əy bıvotom ki, Tolışi ıştә dıminə renosansiş bә çokә vırә rosne pidәbu, bәvәdә, bəpe ıştә iminə renosansә devri çok omuto. Bino tәmәli onumutә, peynә mәrtәbon ğoym düte әbıni.

   Davardә әsri Tolışi rüşinfikono qıləyәn Müzәffәr Nәsirliye. Bəpe, çı Müzәffәr Nәsirli nomi bә Tolışi әdәbiyat, jurnalistika, folklorşünosiәti, pedaqoji tarıx dı ğızılә hәrfon bınıvıştiy. Vistminə әsri vistminә soron oxoyku tosbә siminә soron oxoy əçəy çı Tolışi mәdәniyәti sahәdә kardә koon yodo bekarde әbıni. Bә soronәdә Tolış voteyədә bә yod dəşəkəsono qıləyәn Müzәffәr Nәsirli be. Bә soronәdә mәdәniyәt, jurnalistika, pedaqoji iyәn siyosәti sahәdә ko vindә Z. Әhmәdzodә, B. Mirsalayevi, R. Kazımovi, Ş. Mürsәlovi, Ә. M. Quliyevi iyәn co Tolışә rüşonfikonәn çı yodo bekarde әbıni.
Müzәffәr Nәsirli hәxәdә co-co soronәdә E. Әhәdovi, Y. Ağayevi, M. Mirzәyevi, A. Bayrami, Ә. Әbdoli rujnomonədə, kitobonәdә nıvıştәyonşon çap kardә. Əçəy jimoni hәxәdә ümumi mәlumatonışon doә. Әvonım iyo tәkror karde pidәni.
    Azәn çand sore Nәsirli hәxәdә bıә mәnbon qırdә kardәm. Nәsirli hәxәdә әsәrım bino karde pidә. Әncәx mәnbon vey vılo bən, kali mәnbon bә dast varde çәtinəti ım ko bә sә jəyro imkon doydәni. Əmmo, dastәdә bıә mәnbon әsasәdә pidәme ki, çı Nәsirli kali şeeron bә mәydon bekәm.

   Nәsirli çı Tolışon pedaqoqe, müəlime, folklorşünose, jurnaliste, sәnәtçiye, hәmәn şaire. Allahverdi Bayrami ıştә Azәrboyconi Tolışon әdәbiyot kitobdә Nәsirli şairәtiku joğo nıvıştә: “M. Nәsirli hәmәn talantinә şairbe, şeeronış çap әbi devri mәtbuatәdә. Deştә müasirinә şairә hәmron әy vey fәrqış hestbe: Şeeronәdә nәzmi ğayda-ğanunon çәş әkәy, çəy nıvıştә şeeronәdә ıştә vırәdә әbi hıcә, tәqti, rәdif, obrazәti, mәcazәti iyәn poetikә ifodon.”
   Nәsirli dəvardә әsri vistminә soronәdә Lankonәdә jiә. Bә soronәdә Lankonәdә qıləy әdәbi mühit hestbe. Böyükağa Hüseynbalaoğlu iyәn Mirhaşım Talışlı ıştә Lәnkәran həxədə nıvıştə bə kitobiәdә çә soron Lankoni әdәbi mühitiku joğo nıvıştәn: ”Bә soronәdә Lankonәdә Әdәbiyot cәmiyәti hestbe. Bә soronәdә Lankonәdә Molla Nәsrәddin jurnali qıləy qәdә boşәn hıstbe – “Canlı qәzet”. Bı mühitәdә Lankoni rüşinfikon dılәdә Müzәffәr Nәsirliyәn hestbe. Cәmiyәti koәdә iyәn “Canlı qәzet”әdә Nәsirliyәn dıştə nıvıştəyon çı nezo komәk kardәbe. Nәsirli çı Lankoni әdәbi mühitәdә perәsә. Vey tәәsüf ki, Nәsirli iyo nıvıştәyon hәlә bәçәmә dast rәsәni.
   
Kotәn (kötәn)
Pıәm kotәn dәbastә,
Penc qitәş hәyvon dәbastә,
Şәş qılәş kәl, ço qılәş qo,
Ha, ruj şedәmon әmә әyo
Loon tılonedәmon,
Әlelә rәğon peçınedәmon.
   Bu şeerdә olan vәzn vә qafiyә pozğunluqdan başqa, mәnaca dәxi pәk düşkündür. Ümumiyyәtlә kitabda olan mәnzumәlәrin nә şeyriyyәti vә nә dә zövq verici mәnası yoxdur.” …
Çı Lankoni әdәbi mühiti iyәn çı Әhmәdzodә tәnğidon nәticә be ki, Nәsirli, bənə Bayrami nıvıştәy, qıləy şair be, beşe.

Siminә soronәdә bo Tolışә mәktәbon kitob nıvışteyәdә әğılә şeeron lozim bin. Şeeron nıbe qorә, Nәsirli iyәn Mürsәlovi ım vәzifәşon bәştә gıy peqәte. Tolışi әğılә şeeronışon nıvışte. Düze, çı Nәsirli ım iminə şeeron zümand nıbin, әncәx iminə kitobdә çap be. Nәsirli vey şansin be. Çümki, çəy vәdә bənə Z. Әhmәdzodә tәnğıdkor hestbe. Z. Әhmәdzodә çı Nәsirli ım iminə şeeronış bәrk tәnğid karde. Әhmәdzodә iminə kitobdә bıә şeeron hәxәdә joğo nıvıştәşbe: “Müәlliflәr şair olmadıqlarına baxmayaraq, nәdәnsә ixtisaslarının pәk xaricindә bu vәzifәyi dәxi öhdәlәrinә alıb, nәticә etibarilә kitabın bәdii cәhәtini öz inadlarına sәdәqә etmişlәr. Misal üçün aşağıdaki mәnzum parçasını alalım:

Bı nıvıştәyәdә çı Müzәffәr Nәsirli ponzә qılә şeeri çap kardәmon. Bı şeeron pəydo karde qorә bә Kьzьl Talьş/Sьә Tolьş qәzeti kooleksiyә iyәn bı jintono şeeron mәnbәdә nüşo doә bıә kitobon diyәkardә bıә.
Çı şeeron mıvzu hәxәdә çiç vote bәbe? Allahverdi Bayrami XX әsri 30-nә sorono Kьzьl Talьş/Sьә Tolьş qәzetәdә çap bıә şeeron hәxәdә nıvıştә fikon iyoәn tәkror karde bәbe. Bayrami nıvıştә: “… nıvıştәyon diyә kardeәdә vinde beydә ki, iyo әsosәn aktuale 2-3 mıvzu: 1) tәbiәti tәsvir, 2) inqilabi pafos, 3) tәsәrrufatә koon tarif karde. Bı mıvzun tәmiziyәti iyәn Tolışi jen mıvzunәn әlavә kardә bәbe.
Oxoyәdә i-dıqlәn ğeydım doy pidə. Diyәkardә bıә kitobonәdә müәllifış nüşo doәnıbә vey şeeron hıstin. İyo әncәx jintonədəş Nәsirli nom nıvışә bıә şeeron noә bən. İyәn ki, bı jintono noә bıә şeerondә dıqlә qılә çı Nәsirli dı Z. Әhmәdzadә bә ico nıvıştә şeeronin. Çəvon jintonədə ğeyd kardә bıә. Əyən bovotım ki, şeeron siminә soronәdә dı kom әlifba çap bıәbu, әvonım jәğoәn oqәtә.
Nәsirli şeeron ənә nin, ven. Ume kardәm ki, tojә tәdqiqon hәlә Nәsirli vey şeeron bә mәydon bebəkarden.

Gьzьlә-goşyn.
İd bьkәn hәmro,
İdmone ьmruƶ.
Zumand bedә gьzьlә
Goşunon ruƶ bә ruƶ.
Ymytdәn çь dave
Çәmon, ha ruƶ,
Senzә sorә idi
Bьkәmon ьmruƶ.
Jodomon benebәşe
Ә, dәvardә ruƶon.
Çь dьzon әsirbin
Fәgьrә tolьşon.
Pus әbin, әmardin
Jyxsylә dijovoƶon,
Tь peroxnije әvoni,
Doj bәvon, ruƶon.
İ tono tә’lim vindon
İ tono handon,
De tifanƣi, de topi,
Çь nişonә gandon.
Bә şәvәn, bә ruƶәn,
Dasonәdәj, tifanƣ
Çәş kardәş demani,
Gьz jyrdi bandon.
Tьnьş çәş әkә,
Şyra sәrhәddon,
Deşmeni vindijәdәj
Dojdәniş әmon.
Şьmә çok ymytone,
Lenini sьxanon
Bьƶijәnәn, bьzijәmon
Gьzьlә goşynon.

Andomi tәmiz ogәt
Guş вьdәn вь sьxanon
Tәmiz вьвәn ha әƣlon
Das po tәmiz ogәtәn
Nangьronәn вьgәtәn.
Cь dandono cь guşo
Cь das-dimo cь cәşo,
Ha ryƶ ha sahat şьmә
Bьşьşdәn вьвәnәn şo.
Jonzә Sor
Visminci soriky jonzə sor davardə,
Çь mysavati zьlmon, çəşi vədə qardə,
Çəmə xyni əhəjon esət pevardə,
Bьzijoş həzo sor şyra Azьrbojcon.
Jonzə sori dьlədə ve koonde karde,
Hiş, neƣo əvəz kaj, traktoron varde,
Vьlobə fabrekon, toƶə tumo karde,
Demijən çь deşmeni çəşı bekarde.
Ƣьrdəkaj bə ivrə jyxsylə dijovoƶon,
Peƣəte çь mijono, zəmini marzon,
Kylьşedən bə ico ərtel, kolxozon,
Romedən de həvəsi daşd, hijon, məzon.
Çiç bovьtьm məholi ha toni dərosnije,
Daşdon, kəvşənondə pambə perosnije,
5-sorə nati bə dьsor nim rosnije,
De penc sorə plani deşmenonь tosnije.

Lenin
Lenin marde zьmsonәdә,
Janvari vistь i-jәdә,
Vistь cominçi sorәdә,
Lenini ƣәв mosqovәdә.
Ve zәhmәtьş вamә qәşә,
İnƣьloвisә dystәƣ dәşә,
deşmenon вә zәmin eşә.
De Lenini Şura вeşә.
De cәj sьxanon şedәmon,
Ha sor әj, вә jod vardәmon,
Әmә вәj sьxan dojdәmon,
Ьştә dәrsi coq handәmon.

Esәt
Donzә söre әmә ƶimon kardәmon.
Dь zәhmәti bьrz, ƣandьmi kaştәmon.
Bә tuk şedәmon, ko karde maşdәhon,
Huşovijәdә dь nubә tuk doştәmon.
Pe çoştone merdon şedәn bә vişә,
Dijovoƶon zәmin romedәn dь hişә,
Çәmә usto, homә, kulo, ƣiv toşә.
Ƣulli, Fatma, Tukәz hәm bә nьşon şә.

Voş
Әvәsor вedә
Ha qәnәj hәşi
Avә ros вijәdәj
Eqardә voşi.
Bo tyqә qoono
Harci hozoвә
Qulo, giv, cәpә,
Homә de hişi
Daştәdә hәni
Vәnәşon вeşә
Ger, cьngьr, mьvon
Ve vaxtiqu şә.
Hәmә zәrвәjnin
Qolxozi yzvon
Bәrqә voş vojdә
Gin вedә rizon.

Cьmь qagon
Az xәjli qag Perosnedәm,
Cәvon loni Dәrosnedәm.
Ha ryƶ вeqardәm cь lono
Doni ovijәn rosnedәm.
Sijo qagi Peşandәme,
Cәvon loni eşandәme.
Sipijә qagi Ponzә вalә
Nimәş sijo nimәş alә.

Tyqә mahne
Kinәlim-kinәlim dyki vaxt ni,
Dasә visә вьdyt tyki vaxteje!
Peşi вәsә marzi вьhand tь mahnijon,
Vәjyә kinon вьznьn tyki vaxteje!
Bәşem-вәşem вә tyq!
Kinә az вәşem вә tyq!
Әmә qolxozimon!
Hәmәjsә xosimon!
Otәşim sәnoә ziliş mәlovon!
Dьlәdәş hecini milış mәlovon,
Tykime qardәje вәşәş ve hese
Ƶьƣoş tyki вьdьv вәşәş mәlovon.
Bәşem-вәşem вә tyq!
Kinә az вәşem вә tyq!
Әmә qolxozimon!
Hәmәjsә xosimon!

Sьә ƣoşyni mahne
Cәş qardәmon sәrhәdon,
ni qardәmon deşmenon
fәhlә dijovьƶ hәmә вon.
de jәndь әmә imon!
Bә tifangon das ƣandon
ha ryƶ dәrsonәn handon
ƣolcomaxon de mәllo
cь qolxozo вeƣandon.

Apreli Vistь hәşt
Vistь hәşti id qardәmon
Deşmenono ƣәв qandәmon.
Cь qolxozo, cь şurao
Ƣolcomaxon вeƣandәmon.
Dijovoƶ hәmә qolxozәdә,
Ƶen, вә nьşone mәzәdә
Ƣolcomaxәn вәrq larzedә
Apreli vistь hәştәdә.

Ozodвә soron
Ponzә sore әmә rohәt gardәmon,
Ьştә qaştә вьrzon ьştәn hardәmon.
Cimi вәna xanon-вәgon hardәвin,
De cәmә xuni lyzi sьraf qardәвin.
Cokә вьrzon hoçi-mәlo вardәвe,
Cь di qosiв вә vәşjәni mardәвe.
Ve vaxtijәn egәtaәвin ƶedәвin,
Tyki вәşә cәmәdaso sedәвin.
Bә dodьmon şura huqumәt rәsәj,
Zolьmonqu cәmә intьƣomьş sәj.
Esәt haço toƶә di eƣandәmon,
Ƣolcomaxon cь dijono вeƣandәmon.

Mьƶdi
Vaxti hesbe mьƶdijon Ƶimon әkәjn.
Sәdә dasmol, pinәjnә çьxo taәkәjn.
Tьlu subo, bә ko әşin ak ejәkәjn,
Ponzә sahat, haruƶ әvon ko әkәjn.
Bo mьlxьvon ko әkәj be şәrtnomә,
Ƣa ezьm ance, ƣa әşij bo homә.
Ƣa xәmәn, ƣa bә bon peәkьrni sьmә,
Ne boәj rohәtәti ne hisbe cьmә.
Ьsәt әvon ruƶon vindәn id kardәn,
Әvon ruƶәdә hәşt sahat ko kardәn.
Xanon, bәƣon, ьştә dijo bekardәn,
Bә sәvodә mәktәb şedәn dәrs handәn.

Bәpe bьby
Tosә ponzәjnә sor sәvodin вьвu,
Cь merdo, cьƶeno, cь kinә-әƣьl,
Pidone вevәçә ryƶon heç nьвu,
Lenini sьxanon umutәn nьƣьl.
Sәvodmon вьвu qomon coq вәвe,
sorвә-sor faвreq-zavodmon ve вәвe,
pegәtәmon mijono ьm qanә dәvon,
mәciton вьrәdә mәqtәвon вәвe.
Bә qәno şodәmon rәƶә, ƣьвoni,
вьdәmon вә mәlo tәsвe, ƣьroni,
cь mәlon sәnәtвә esәt lovoni,
pegәtәmon mijono sinfinә deşmeni.
Dyzqәnәn dijonәdә şьmә qolxozon,
dәşәnәn mьƶdi, juxsul mijonвoвon,
umutәn zәmin rome, de traqtoron,
mәholi egәtь, вьdә cәj gur-guron.

Mьƶdi votdә
Bьsutь ә ryƶon bьşu heç nьvo
Bәvәdә ko әkәjmon bo mьlxьvo.
Ne ruƶ әvindimon ne tani olәt
Dьnjoәdә ьsәt ƶidәmon rohәt.
Bә dardimon nәbij bәvәdә dәvo
Xәşiş, bьşi bә ko! Noxәşiş lәvo
Әƶәnin kanә şьmonәn әsәnin,
Ә zьlminә ruƶon nibin, hәni şin.

Tolьşә Ƶen
Tь boәmәno dьnjo ruşin kardedәş
Tь boәmәno sofә avlod perosnedәş,
Tь boәmәno bьrz ƣandьmi kaşdedәş,
Tь boәmәno çokә kәon kardedәş,
Bәpe boci ьşdь gәdi nьznәmon!?
İmi bьzьn betь ƶimon әbьni
İmi bьzьn betь vәjә әbьni
İmi bьzьn betь әqin әbьni
İmi bьzьn betь avlod әbьni
Bәpe boci ьşdь gәdi nьznәmon!?
Tьniş esәt, şyra sәdr, dijonәdә,
Tьniş esәt sәdr, mәhkәmonәdә;
Tьniş kәprәtifonәdә mol әdә,
Tьniş esәt, cәmaәti, sәdoәdә.
Esәt hәmә ьşpı gәdi zьndәmon
Esәt hәmә bәtь gьjmәt dojdәmon.

Dr. Elnur Ağayev
Tarıxşünos.

"ALƏM" jurnali N:1 (1) 2016

Ğeyd: Jurnalədə çı müəllifi nıvıştə bı məğalədə nüşo doə, istinod kardə bə mənbəon həmə dərc bən. İyo həmun istinod bə mənbəon nıvıştə bənin. Çı məğalə dümo "Aləm" jurnali 3-nə nümrədə çap bə.